Współczesne zakłady przetwórstwa spożywczego funkcjonują w środowisku regulacji prawnych i wymogów rynkowych w kilku obszarach. Są to przede wszystkim zgodność w obszarze obowiązujących standardów, jak BRCGS Food Safety (Brand Reputation Compliance Global Standard) – międzynarodowy standard bezpieczeństwa opracowany w Wielkiej Brytanii, określający wymagania dotyczące zarządzania jakością, bezpieczeństwem produktu oraz kontroli procesów produkcyjnych w zakładach przetwórstwa spożywczego. Obejmuje on system HACCP, zarządzanie jakością (QMS), kontrolę zanieczyszczeń, wymagania dotyczące infrastruktury i higieny a także audyty. BRCGS jest kluczowym standardem dla dostawców sieci retail na terenie UE oraz UK. Wykrywalność narzędzi ma także znaczenie w zakresie certyfikacji IFS Food (International Featured Standards). Ten standard bezpieczeństwa i jakości żywności został opracowany przez niemieckie i francuskie sieci handlowe. Koncentruje się na ocenie procesów produkcyjnych, bezpieczeństwie produktu i zgodności z przepisami, traceability, czyli identyfikowalności oraz zarządzaniu ryzykiem. Standard ten kładzie silny nacisk na poprawność dokumentacji i spójność procesów. Trzecim systemem certyfikacji bezpieczeństwa żywności jest FSSC 22000 (Food Safety System Certyfication). Został on oparty na normie ISO 22000 i uzupełniony o szczegółowe wymagania techniczne PRP (Programy Wstępne), jak ISO/TS 22002 w zakresie higieny czy infrastruktury, a także o dodatkowe wymagania. FSSC 22000 jest stosowany w globalnych łańcuchach dostaw korporacji i dużych organizacji i uznawany przez GFSI (Global Food Safety Initiative). Te trzy kluczowe regulacje sprawiają, że wykorzystanie narzędzi i akcesoriów wykrywalnych w zakładach przetwórstwa spożywczego staje się oczekiwanym standardem.
Jednocześnie dane rynkowe wskazują istotną lukę. Szacuje się, że jedynie ok. 15–23% zakładów w Polsce posiada powyższe certyfikacje, jednocześnie mniej niż 50% zakładów wykorzystuje produkty wykrywalne w różnym zakresie. Te dane precyzyjnie wskazują, że rynek znajduje się w fazie przejściowej, pomiędzy obszarem reakcji na występujące sytuacje kryzysowe wynikające z kontaminacji, a wdrożeniem działań prewencyjnych.
Skala rynku i znaczenie dla branży przetwórstwa spożywczego
Dostępna analiza certyfikacji BRCGS, IFS a także FSSC 22000 obejmuje ponad 38 tys. przedsiębiorstw spożywczych z wybranych krajów. Analizie zostały poddane firmy z krajów europejskich (Niemcy, Francja, Hiszpania, Włochy, Wielka Brytania, Holandia, Szwecja, Dania, Belgia) oraz Indie. Wśród tego grona znalazła się także Polska. Warto podkreślić, że nie jest to reprezentatywna próba, lecz jedynie analiza rynków, dla których dane dotyczące certyfikacji były dostępne. W tej grupie ilość certyfikowanych polskich przedsiębiorstw stanowi mniej niż 7%. Wartość ta obrazuje poziom penetracji przedsiębiorstw przetwórstwa spożywczego, w których dokonano certyfikacji zgodnie z międzynarodowymi standardami bezpieczeństwa żywności. Ich wdrażanie jest ściśle związane z rozbudową systemów kontroli bezpieczeństwa oraz dostosowaniem do tych wymagań narzędzi i akcesoriów wykrywalnych w procesach produkcyjnych.
Kluczowe benefity wykorzystania produktów wykrywalnych
Podstawowym korzyścią wynikającą z wykorzystania produktów wykrywalnych jest eliminacja ryzyka wycofania z rynku partii towaru, a co za tym idzie uniknięcie dodatkowych kosztów czy skazy na reputacji marki. Już na poziomie kontroli jakości narzędzia i akcesoria wykrywalne umożliwiają reakcję systemu detekcji, a w efekcie ograniczenie zarówno zasięgu, jak i negatywnego wpływu zaistniałego incydentu. W efekcie konsekwencją jest odrzucenie jednej partii na linii produkcyjnej, a nie wycofanie całej partii z rynku.
W praktyce audytowej akcesoria i narzędzia wykrywalne są kluczowym elementem zgodności z europejskimi standardami. Certyfikowane zakłady stosują je systemowo, zgodnie z polityką „detectable only”. Systemy detekcyjne wspierające bezpieczeństwo na liniach produkcyjnych opierają się na modułach X-Ray lub detektorów metali. Zastosowanie produktów wykrywalnych znacząco podnosi poziom bezpieczeństwa całego systemu bezpieczeństwa. Jest to zdecydowany krok w stronę standaryzacji i kontroli prewencyjnej. Produkty z asortymentu wykrywalnego umożliwiają ujednolicenie wyposażenia linii produkcyjnych oraz skuteczniejsze zarządzanie ryzykiem.
Produkty wykrywalne to także wsparcie dla obszaru traceability - w przypadku wystąpienia incydentu, identyfikacja źródła jest łatwiejsza. Wdrożenie działań korygujących przebiega w sprawny, określony procedurami sposób. Zastosowanie produktów wykrywalnych ma realny wpływ na poprawę kultury bezpieczeństwa w zakładzie produkcyjnym, przyspiesza czas reakcji i obniża koszty operacyjne. Podnosząc świadomość pracowników następuje redukcja ryzyka błędów, co wspiera standardy GMP. W efekcie bezpieczeństwo staje się elementem codziennej pracy, a nie jedynie procedurą. Wdrożenie procedur związanych z wykrywalnością jest o tyle istotne, że wraz ze zwiększeniem poziomu automatyzacji i wolumenów produkcji koszty błędów są większe. Obok kwestii finansowych jest to również negatywny wpływ na wizerunek firmy a także odpowiedzialność prawna.
W praktyce oznacza to, że brak zastosowania narzędzi wykrywalnych może skutkować niewykryciem fragmentu elementu na linii produkcyjnej, co w przypadku audytu lub reklamacji klienta prowadzi bezpośrednio do niezgodności, wycofania produktu z rynku i ryzyka utraty kontraktu.
Podsumowując, obszar wykrywalności to nie tylko narzędzia i akcesoria, to realny element zarządzania ryzykiem. Wdrożenie procedur pozwala ograniczyć liczbę incydentów, a co za tym idzie straty. Ma wpływ na spełnienie wymagań audytowych a w efekcie na budowę przewagi konkurencyjnej. W dzisiejszych realiach branży przetwórstwa spożywczego narzędzia wykrywalne stają się standardem operacyjnym. Wynika to z konieczności zgodności audytowej (BRC, IFS, FSSC 22000), wymagań dużych sieci handlowych i polityce zero tolerancji dla ciał obcych.
